Kiedy wchodzisz do biblioteki, czujesz zapach starych, pożółkłych stron, na których zapisana została kultura ludzka i jej cały dorobek, a kiedy przechodzisz ulicami Edynburga, nie możesz oprzeć się wrażeniu, że dotykasz historii, że wręcz oddychasz historią tego kraju.

Ścierają się tu ze sobą przeszłość z teraźniejszością, ustępując miejsca przyszłości. Miesza się to, co stare z tym, co nowe. Siła kontrastu uderza każdego turystę. Z jednej strony masywne pomniki historii, z pomiędzy których wyrastają pachnące nowością szklane budowle o wymyślnych kształtach.

Wygasł wulkan. A na nim powstał Zamek.

Na szczycie skalistego wzniesienia, jakby serce całego miasta, stoi Zamek. Najstarszy. Ogromny. Potężny. Warowna twierdza dziś przeobrażona w symbol – znak rozpoznawczy. Góruje nad miastem będąc znakiem czasu.

Założony przez króla Northumbrii Edwina, stał się nośnikiem tradycji. To w jego murach zapisana jest historia kraju. Każdy atak, próba podboju pozostawiła wyryty w nim ślad. Jakaż siła go wzniosła wysoko nad miastem, skoro trwa do dziś, przez wieki? Choć obecny kształt Zamku został zachowany z XVI w, to zasymilowano w nim również i starsze fragmenty (sięgające swymi korzeniami aż do IXw. p.n.e.) oraz – na przełomie wieków - wprowadzano liczne unowocześnienia. Zamek jest mieszanką styli i typów budownictwa, dzięki którym możemy zaobserwować jak zmieniała się jego rola i funkcja, oraz jak rozwijało się budownictwo obronne. Zmiana i rozwój broni potencjalnego wroga, historia wojen i podbojów wymuszały zmianę fortyfikacji – jej przebudowę i umocnienie. Kilkakrotnie oblegany i zajmowany przez Anglików, ostatecznie trafił w ręce Szkotów 19 marca 1707 roku. I choć rola Zamku jako twierdzy obronnej umarła, to wciąż jednak pozostaje on żywy, jako atrakcja turystyczna, oraz skarbnica wiedzy historycznej. W 1808 roku Sir Walter Scott uzyskał zgodę Regenta na otwarcie skrzyni z insygniami królewskimi (zamknięta ona była od czasu przekazania Szkockiemu Parlamentowi Aktu jednoczącego Szkocję i Anglię 19 marca 1707 roku). Od tego dnia korona, miecz i berło stały się wizytówką przyciągającą turystów z różnych stron świata.

Wejście strzeżone – straż, która do dziś pilnuje bramy wejściowej po godzinach otwarcia Zamku dla zwiedzających – Sentries – w tradycyjnych, szkockich strojach. Już teraz przenieś się myślami w okres świetności Zamku, w okres największej jego chwały i sławy. Do dziś unosi się w powietrzu czas jego ogromnego dobrobytu.

Wędrując po wnętrzu pełnym krwi i bólu walki, możesz również zanurzyć się w zadumie, w najstarszym budynku, zbudowanym przez króla Dawida I i poświęconemu pamięci jego matki, który zachował w większości swe pierwotne kształty - w Kaplicy Św. Małgorzaty (St Margaret’s Chapel), w której modlono się już w XIIw.

Otoczona twierdza, obwarowana, będąca schronieniem, chroniąca dostępu wroga, ważny punkt strategiczny na mapie Szkocji, dziś jeden z największych zabytków miasta. Dziś Royal Mile, dawniej jedyna droga prowadząca do wrót zamku. Skalne zbocza dawały poczucie bezpieczeństwa. Z czasem przeobraziła się w królewską drogę, łączącą Zamek z The Palace of Holyroodhouse (oficjalna szkocka rezydencja królowej). Możesz poczuć atmosferę, jaka przenikała Zamek, snując tym samym własną historię. Możesz stać się uczestnikiem minionych wydarzeń – wewnątrz znajduje się bowiem Muzeum – pierwotnie był to Queen Anne Building, a przemodelowany w Muzeum wojskowe (Military Office), w którym zebrano bogatą kolekcję broni, odznaczeń, mundurów, pamiątki wojen, w których brali udział szkoccy dragoni. Uzupełnia on całość kompleksu poświęconego wojnie – Scottish National War Memorial, upamiętniający Szkotów i tych wszystkich, którzy polegli w Regimentach, oraz podczas I wojny światowej. Obok jest nieczynne już dziś działo – Mons Meg, swymi korzeniami sięgające XV wieku - ważąca 6 ton armata o mocy wyrzutu do ponad 3km.. Możesz poczuć się również niczym król, zwiedzając apartamenty zachowane w swej XV-wiecznej formie, oraz podziwiając insygnia królewskie, których przepych i bogactwo są świadectwem potęgi.

Wewnątrz znajduje się Great Hall – sala, która utrzymuje swój charakter i styl od 1513 roku, z oryginalnym, drewnianym sklepieniem, pełniąca dziś funkcje reprezentacyjne (używana podczas publicznych wystąpień i transmisji telewizyjnych).

Poniżej wulkanicznego wzniesienia, na którym usytuowany jest Zamek rozpościera się przepiękna panorama miasta – słynne ogrody Princes Street Gardens, ulica słynąca z konsumpcji Prisces Street i zatoka z jednej strony, Arthur’s Seat z drugiej, w oddali widać rozpościerające się pasmo Pentlandów, oraz – nieco dalej – Highlandy. Widok z tarasów Zamku również pozostawia niesamowite wrażenia.

The Edinburgh Military Tattoo – musztra garnizonu wojskowego. Raz w roku mają swoje wielkie widowisko. Odbywa się ono na Esplanadzie, która powstała w XVIII w., jako teren służący funkcji reprezentacyjnej – urządzano na niej parady i przeglądy wojska. Muzyka, marsz przeobrażający się w taniec, śpiew, dźwięk dud i bębnów, Szkoci w kiltach – kilkugodzinne przedstawienie ponad 1000 osób. W jednym momencie zostaje zasymilowane to, co najbardziej szkockie i charakterystyczne – swego rodzaju Wizytówka.

Codziennie (z wyjątkiem niedzieli), punktualnie o 13.00 na Zamku rozbrzmiewa huk. To One O’Clock Gum. To armata, która do dziś przypomina o potędze i wielkości. Jest to znak upamiętniający dawne czasy, który przetrwał jako symbol przeszłości aż po dziś dzień. Dawniej statki, które wpływały do zatoki potrzebowały źródła pomiaru, aby ustalić i sprawdzić żeglarskie urządzenia, służące nawigacji. Huk wystrzelonego pocisku słyszany był w oddalonym o 2 mile nabrzeżu Leith. Co ciekawe – mapy konstruowano z zaznaczeniem opóźnienia, z jakim rozprzestrzenia się dźwięk. Do dziś ceremonia utrzymywana jest jako turystyczna atrakcja.

Co roku edynburski Zamek odwiedzają miliony turystów. Zapach historii bowiem unosi się jeszcze na długo po opuszczeniu warownych murów. Chcesz przenieść się w minione czasy? Chcesz stać się uczestnikiem historii Szkocji – przyjdź na Zamek, czynny codziennie: od 1 kwietnia do 30 września w godz. 9:30-18:00, od 1 października do 31 marca w godz. 9:30-17:00. Wstęp: dorośli Ł12, dzieci Ł6, dzieci poniżej 5lat - wstęp wolny.
Adres: Edinburgh Castle, Castlehill, Edinburgh EH1 2NG

Tekst: Dominika Szpakowska DomiSz
Fotografia: Marcin Szpakowski MarcinS

1.	2.	3.	4.	5.
6.	7.	8.	9.	10.

 

PRZEWODNIK TURYSTYCZNY SZKOCJA PRZEWODNIK TURYSTYCZNY SZKOCJA PRZEWODNIK TURYSTYCZNY SZKOCJA